ជួយពន្យល់ពីវិជ្ជាជីវៈអ្នកសារព័ត៌មាន និង ការរំលោភយកចិញ្ចើមផ្លូវធ្វើអាជីវកម្មផ្ទាល់ខ្លួន

 ជួយពន្យល់ពីវិជ្ជាជីវៈអ្នកសារព័ត៌មាន និង ការរំលោភយកចិញ្ចើមផ្លូវធ្វើអាជីវកម្មផ្ទាល់ខ្លួន ប្រធានបទទាំងពីរនេះជាបញ្ហាសង្គមសំខាន់ពីរផ្សេងគ្នា ដែលមួយទាក់ទងនឹងក្រមសីលធម៌ និងតួនាទីក្នុងការផ្តល់ព័ត៌មាន ហើយមួយទៀតទាក់ទងនឹងសណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ និងការអនុវត្តច្បាប់។ https://t.me/muyrealchat/86016

១. វិជ្ជាជីវៈអ្នកសារព័ត៌មាន (Journalism Profession & Ethics)

អ្នកសារព័ត៌មានត្រូវបានចាត់ទុកថាជា «អំណាចទីបួន» នៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ ដែលដើរតួនាទីជាស្ពានចម្លងព័ត៌មានរវាងរដ្ឋាភិបាល និងប្រជាពលរដ្ឋ ព្រមទាំងជាអ្នកឃ្លាំមើលសង្គម។

• តួនាទី និងភារកិច្ចចម្បង៖

  • ស្វែងរក និងរាយការណ៍ការពិត៖ ផ្តល់ព័ត៌មានដែលផ្អែកលើអង្គហេតុច្បាស់លាស់ ត្រឹមត្រូវ និងទាន់ហេតុការណ៍។

  • ការឃ្លាំមើល (Watchdog): តាមដានការអនុវត្តអំណាច ភាពមិនប្រក្រតី អំពើពុករលួយ និងភាពអយុត្តិធម៌សង្គម ដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍សាធារណៈ។

  • អប់រំ និងផ្តល់ចំណេះដឹង៖ ពន្យល់ពីព្រឹត្តិការណ៍នយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច សុខភាព និងបញ្ហាសំខាន់ៗដែលប៉ះពាល់ដល់ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់ពលរដ្ឋ។

• ក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈស្នូល៖

  • ភាពត្រឹមត្រូវ និងការផ្ទៀងផ្ទាត់ (Accuracy & Verification): មិនត្រូវផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត ឬព័ត៌មានចចាមអារ៉ាមឡើយ។ ត្រូវផ្ទៀងផ្ទាត់ប្រភពឱ្យបានយ៉ាងហោចណាស់ពីរ ឬច្រើនភាគី។

  • តុល្យភាព និងភាពមិនលម្អៀង (Balance & Impartiality): ផ្តល់ឱកាសឱ្យគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធបានបកស្រាយ ដោយមិនបញ្ចូលអារម្មណ៍ ឬផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនចូលក្នុងសាច់រឿង។

  • ឯករាជ្យភាព (Independence): មិនទទួលសំណូក លាភសក្ការៈ ឬស្ថិតក្រោមសម្ពាធនយោបាយ/ពាណិជ្ជកម្ម ដែលនាំឱ្យបាត់បង់ភាពត្រឹមត្រូវ។

  • ការគោរពសិទ្ធិបុគ្គល និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ (Human Dignity): មិនផ្សាយរូបភាពរន្ធត់ហួសហេតុ ការពារអត្តសញ្ញាណជនរងគ្រោះ (ពិសេសស្ត្រី និងកុមារ) និងមិនបរិហារកេរ្តិ៍អ្នក
    ដទៃ។

    

២. ការរំលោភយកចិញ្ចើមផ្លូវធ្វើអាជីវកម្មផ្ទាល់ខ្លួន (Encroachment on Public Sidewalks)

ចិញ្ចើមផ្លូវគឺជាទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈ ដែលរៀបចំឡើងសម្រាប់អ្នកថ្មើរជើងធ្វើដំណើរដោយសុវត្ថិភាព។ ការយកចិញ្ចើមផ្លូវធ្វើជាកន្លែងលក់ដូរ ដាក់តុបាយ តាំងស្លាកយីហោ ឬធ្វើជាកន្លែងផ្ញើយានយន្តផ្ទាល់ខ្លួន គឺជាទង្វើខុសច្បាប់ និងបង្កផលប៉ះពាល់ជាច្រើន។

• ផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាន៖

  • គ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍៖ នៅពេលចិញ្ចើមផ្លូវត្រូវបានកាន់កាប់ អ្នកថ្មើរជើងត្រូវបង្ខំចិត្តចុះដើរលើទ្រូងផ្លូវ ដែលប្រឈមនឹងគ្រោះថ្នាក់បុកប៉ះខ្ពស់។

  • ការកកស្ទះចរាចរណ៍៖ ការចតយានយន្ត ឬឈប់ទិញទំនិញលើទ្រូងផ្លូវធ្វើឱ្យបាត់បង់គន្លងធ្វើដំណើរ នាំឱ្យស្ទះផ្លូវកាន់តែខ្លាំង។

  • បាត់បង់សោភ័ណភាព និងអនាម័យ៖ ការបង្ហូរទឹកកខ្វក់ ការចោលសំរាម និងផ្សែងចម្អិនអាហារធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថានទីក្រុង។

  • ប៉ះពាល់សិទ្ធិជនពិការ៖ អ្នកប្រើរទេះរុញ ឬជនពិការភ្នែកមិនអាចធ្វើដំណើរដោយឯករាជ្យបាន។

• មូលហេតុនៃការកើតមាន៖

  • ជីវភាព និងសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ៖ អ្នកលក់ដូរមួយចំនួនខ្វះដើមទុនជួលតូបក្នុងផ្សារ ឬអគារត្រឹមត្រូវ។

  • ការយល់ដឹង និងទម្លាប់៖ ពលរដ្ឋខ្លះចាត់ទុកចិញ្ចើមផ្លូវមុខផ្ទះរបស់ខ្លួនជាកម្មសិទ្ធិឯកជន។

  • ការអនុវត្តច្បាប់នៅមានកម្រិត៖ យុទ្ធនាការរៀបចំសណ្តាប់ធ្នាប់ជួនកាលធ្វើឡើងតែមួយឆាវ (ដូច «វែកចក») ឬមានការយោគយល់ច្រើនពេក។

• ដំណោះស្រាយគន្លឹះ៖

  • ការរៀបចំទីតាំងសមរម្យ៖ អាជ្ញាធរគួរបង្កើតផ្សារសហគមន៍ ឬកំណត់ម៉ោងអនុញ្ញាតឱ្យលក់ដូរតាមតំបន់ជាក់លាក់ ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់ផ្លូវថ្មើរជើង។

  • ការអនុវត្តច្បាប់តឹងរ៉ឹង និងជាប់លាប់៖ អប់រំណែនាំ ផាកពិន័យ និងដកហូតសម្ភាររំលោភបំពាន ដោយគ្មានការរើសអើង។

  • ការចូលរួមពីពលរដ្ឋ៖ លើកកម្ពស់ស្មារតីគោរពទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈ និងបញ្ឈប់ការគាំទ្រការចតយានយន្តលើចិញ្ចើមផ្លូវ។