វិចារណកថា និងបទវិភាគផ្លូវច្បាប់៖ «ព្រំដែនអំណាចវិជ្ជាជីវៈ និងដែនកំណត់ច្បាប់របស់អំណាចទីបួន»

 

វិចារណកថា និងបទវិភាគផ្លូវច្បាប់៖ «ព្រំដែនអំណាចវិជ្ជាជីវៈ និងដែនកំណត់ច្បាប់របស់អំណាចទីបួន» https://t.me/muyrealchat/85478

ក្នុងយុគសម័យឌីជីថល ដែលព័ត៌មានអាចត្រូវបានផលិត និងចែកចាយដោយលឿនរហ័ស និន្នាការនៃការប្រើប្រាស់តួនាទី និងសិទ្ធិសេរីភាពហួសព្រំដែនកំណត់ កំពុងក្លាយជាបញ្ហាប្រឈមដ៏ធំមួយសម្រាប់សង្គមប្រជាធិបតេយ្យ និងនីតិរដ្ឋ។ ប្រសាសន៍ដាស់តឿនដ៏មានទម្ងន់របស់ ឯកឧត្តម នេត្រ ភក្ត្រា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន ដែលបានគូសបញ្ជាក់ថា៖ «អ្នកសារព័ត៌មាន មិនមែនជាអ្នកដែលមានអំណាចបញ្ជានោះទេ។ អ្នកសារព័ត៌មាន ក៏មិនមែនជាចៅក្រមកាត់សេចក្តីឱ្យនរណាខុស ឬត្រូវនោះដែរ ហើយអ្នកសារព័ត៌មាន ក៏មិនមែនជាមន្ត្រីនគរបាលយុត្តិធម៌នោះដែរ» គឺជាការក្រើនរំលឹកដ៏ចាំបាច់មួយអំពី «ព្រំដែនច្បាប់ និងក្រមសីលធម៌» ដែលអ្នកសារព័ត៌មានគ្រប់រូបត្រូវតែដឹង យល់ និងអនុវត្តឱ្យបានខ្ជាប់ខ្ជួន។

១. វិភាគទិដ្ឋភាពច្បាប់៖ តើអ្វីទៅជាព្រំដែនសមត្ថកិច្ច និងតួនាទី?

ផ្អែកលើគោលការណ៍គ្រឹះនៃនីតិរដ្ឋ និងការបែងចែកអំណាច ស្ថាប័ននីមួយៗមានតួនាទី និងសមត្ថកិច្ចខុសៗគ្នាដែលត្រូវបានកំណត់ដោយច្បាប់ជាតិ៖

• សមត្ថកិច្ចកាត់សេចក្តី (អំណាចតុលាការ)៖ យោងតាមរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា អំណាចតុលាការជាអំណាចឯករាជ្យ ហើយមានតែតុលាការ ឬចៅក្រមតែមួយគត់ ដែលមានសមត្ថកិច្ចស្របច្បាប់ក្នុងការកាត់សេចក្តី និងចោទប្រកាន់បុគ្គលណាម្នាក់ថា «មានទោស» «ខុស» ឬ «ត្រូវ»។ អ្នកសារព័ត៌មានគ្មានអំណាចច្បាប់ក្នុងការវិនិច្ឆ័យទោសជាមុនលើករណីណាមួយឡើយ ទោះជាស្ថិតក្នុងលេសដើម្បីការពារយុត្តិធម៌សង្គមក៏ដោយ។

• សមត្ថកិច្ចអនុវត្តច្បាប់ (នគរបាលយុត្តិធម៌)៖ មន្ត្រីនគរបាលយុត្តិធម៌មានតួនាទីស៊ើបអង្កេត ឃាត់ខ្លួន និងប្រមូលភស្តុតាងតាមនីតិវិធីច្បាប់ស្តីពីក្រមនីតិវិធីព្រហ្មទណ្ឌ។ អ្នកសារព័ត៌មានមិនមានឯកសិទ្ធិ ឬអំណាចក្នុងការបង្ខំ សួរចម្លើយ កោះហៅ ឬឃាត់ខ្លួនបុគ្គលណាមួយនោះទេ។ ការតាំងខ្លួន ឬការប្រើប្រាស់ឥរិយាបថជាមន្ត្រីអនុវត្តច្បាប់ មិនត្រឹមតែជាការរំលោភសមត្ថកិច្ចប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែអាចប្រឈមនឹងទោសទណ្ឌតាមផ្លូវច្បាប់ថែមទៀតផង។

• អំណាចបញ្ជា និងអន្តរាគមន៍ (អំណាចនីតិប្រតិបត្តិ)៖ អ្នកសារព័ត៌មានគ្មានសិទ្ធិបញ្ជា បង្គាប់ ឬដាក់សម្ពាធដល់អាជ្ញាធរឱ្យធ្វើការងារណាមួយតាមតែចិត្តចង់នោះទេ។ តួនាទីរបស់ពួកគេគឺ «ការរាយការណ៍អំពីបញ្ហា» មិនមែន «ការបញ្ជាឱ្យដោះស្រាយ» នោះទេ។

២. សេរីភាពសារព័ត៌មាន មិនមែនជាសិទ្ធិគ្មានដែនកំណត់

ទោះបីជាច្បាប់ស្តីពីរបបសារព័ត៌មានឆ្នាំ១៩៩៥ បានធានាសេរីភាពយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងការបញ្ចេញមតិ និងការផ្សព្វផ្សាយក្តី ប៉ុន្តែសេរីភាពនេះត្រូវតែដើរទន្ទឹមនឹង ការទទួលខុសត្រូវ។ ការផ្សាយព័ត៌មានដែលគ្មានការផ្ទៀងផ្ទាត់ ការចោទប្រកាន់ដោយគ្មានភស្តុតាង និងការវិនិច្ឆ័យទោសបុគ្គលជាមុនលើបណ្តាញសង្គម មិនត្រឹមតែបំពានក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងអាចប៉ះពាល់ដល់៖

• សិទ្ធិទទួលបានការសន្មតថាគ្មានទោស (Presumption of Innocence)៖ ដរាបណាមិនទាន់មានសាលក្រមស្ថាពរពីតុលាការ គ្រប់រូបត្រូវចាត់ទុកថាគ្មានទោស។ ការផ្សាយកាត់ក្តីមុនតុលាការ គឺជាការបំផ្លាញកិត្តិយស និងជីវិតឯកជនរបស់បុគ្គល។

• ច្បាប់ស្តីពីការបរិហារកេរ្តិ៍ និងការបំផ្លិចបំផ្លាញកិត្តិយស៖ ការចុះផ្សាយព័ត៌មានខ្វះការផ្ទៀងផ្ទាត់ ដែលបង្កការប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយសអ្នកដទៃ អាចនឹងត្រូវប្រឈមមុខនឹងបណ្តឹងព្រហ្មទណ្ឌ ឬរដ្ឋប្បវេណី។

៣. តម្លៃពិត៖ កញ្ចក់ឆ្លុះសង្គម មិនមែនជាអ្នកកាត់ក្តី

អំណាចរបស់អ្នកសារព័ត៌មាន ដែលត្រូវបានគេហៅថា «អំណាចទីបួន» មិនមែនជាអំណាចកាត់សេចក្តី ឬអំណាចបង្ខំច្បាប់នោះទេ ប៉ុន្តែជា «អំណាចនៃការពិត» (The Power of Truth)។

តម្លៃពិតប្រាកដរបស់អ្នកសារព័ត៌មាន គឺការធ្វើជាអ្នកសង្កេតការណ៍ដ៏ស្មោះត្រង់ ជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងការពិត ផ្តល់ព័ត៌មានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ តុល្យភាព និងឥតលម្អៀង ដើម្បីឱ្យសាធារណជន និងស្ថាប័នមានសមត្ថកិច្ចមានមូលដ្ឋានព័ត៌មានគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការធ្វើការសម្រេចចិត្ត។ ការបំពេញភារកិច្ចដោយផ្អែកលើអង្គហេតុ ការផ្ទៀងផ្ទាត់ និងការគោរពសិទ្ធិអ្នកដទៃ គឺជាវិធីតែមួយគត់ដែលរក្សាបាននូវភាពថ្លៃថ្នូរ និងការជឿទុកចិត្តពីសាធារណជន។

សន្និដ្ឋាន

សារដាស់តឿនរបស់ ឯកឧត្តម នេត្រ ភក្ត្រា គឺជាត្រីវិស័យដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជាគ្រប់រូប។ សារព័ត៌មានដ៏រឹងមាំ និងមានតម្លៃ គឺសារព័ត៌មានដែលដើរក្នុងគន្លងច្បាប់ គោរពព្រំដែនសមត្ថកិច្ចរបស់ស្ថាប័នដទៃ និងប្រកាន់ខ្ជាប់នូវក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈ។ ការស្វែងរកយុត្តិធម៌ និងការបំពេញតួនាទីជាអ្នកនាំពាក្យរបស់សង្គម ត្រូវតែធ្វើឡើងដោយសន្តិវិធី និងការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់បំផុត ដើម្បីរួមចំណែកកសាង និងពង្រឹងនីតិរដ្ឋនៅកម្ពុជាឱ្យកាន់តែរឹងមាំ៕